Anasayfa - Eğitim Sözlüğü- Resimler - Linkler - Makaleler - Kitap Özetleri - İlginç Hikayeler - Dosyalar -  Anketler - Planlar - Son Depremler

 

NİÇİN BİTİŞİK EĞİK EL YAZISI

Habib YILMAZ
 İlköğretim Müfettişi / İZMİR

GİRİŞ:

Avrupa ülkelerinin birçoğunda, ilköğretim okullarında öğrenci yazıya bitişik el yazısı ile başlar. İlköğretim okulu 1. sınıfta verilen büyük ve küçük olarak hazırlanmış cümle fişleri bile bitişik eğik el yazısı ile basılıp öğrencilere sunulmaktadır. Öğrenci ders kitapları da aynı yazı stiliyle hazırlanmaktadır. Başöğretmen Ulu Önder Atatürk de ilk “Harf Devrimini” başlatıp, kara tahtanın başına geçerek, yeni Latin Harflerinin örneklerini Türk halkına bitişik eğik el yazısı ile yazıp göstermiştir. Atatürk döneminin Cumhuriyet kuşağı atalarımız; kadını erkeği, yaşlısı genci bu yazı şeklini yaşam boyu kullanmışlar, yazının estetik görünümünü kişiliklerine yansıtmışlardır. Atatürk’ten sonra eğitim sistemimiz “çağdaşlık”tan uzaklaşmaya başlamış, giderek yozlaşmıştır. Yazı şeklimiz de bu yozlaşmaya ayak uydurarak bozulmuştur. Bugün öğretmenlerimizin, aydınlarımızın %90’ından fazlası  bitişik eğik el yazısı  kullanamıyor. Oysa Atatürk dönemi okur-yazar olanlarının %100’ü bu yazıyı yaşamlarının her alanında eksiksiz kullanıyordu. “1989 Göçü” ile ülkemize Bulgaristan’dan gelip yerleşen soydaşlarımızın da hemen hemen tamamının bitişik eğik el yazısını çok iyi olarak kullanmakta olduğunu gözlemliyoruz. Acaba bizim kuşak neden kullanamadı? Nerede hata yaptık? Biz mi öğrenemedik. Yoksa öğretemediler mi?.. Evet! Bence öğretemediler... Neden öğretemediklerini eski ve yeni “Yazı Programları”nı karşılaştırarak irdeleyelim.

YAZI PROGRAMLARININ ELEŞTİRİSİ:

1) Araştırmalar göstermiştir ki; insan parmakları, biyolojik yapısı gereği satır üzerinde kalemi 70 derece eğik olarak tutar. Kalem tutan parmak kasları, bitişik eğik yazmak için daha yatkındır. Kalemi 90 derece dik yazmaya zorlamak, hareket hâlinde olan otomobilin frenine basarak hareketi yavaşlatmak gibidir. Dik yazı yazmak da öyle... Parmağımızı ne kadar zorlarsak zorlayalım rahat, işlek ve seri yazamayız, parmak kaslarının doğal hareketini engellemiş oluruz. Kaslarımız zorlandığı için de çabuk yorulur, bıkkınlık duyar, yazmak istemez... Bu açıkladığım önemli ayrıntılar ne önceki ne de sonraki yazı programında yer alıyor. Yer almayınca da ister öğretmen olsun ister öğrenci; birçoğu niçin eğik yazmaları gerektiğinin bilincinde değiller...

2) 2482 Sayılı Tebliğler Dergisi’nde yayımlanan “Yazı Programı”nda; bitişik eğik el yazısına önem verilerek bu yazının ilköğretim okullarında öğrenciler tarafından yazma beceri ve alışkanlığının kazandırılması isteniyor. Bu konu üzerinde okuldaki tüm öğretmenlerin çaba harcaması gerektiği vurgulanıyor. Oysa daha önceki programda, öğretmenlerden böyle bir çaba istenmiyordu. İlköğretim okullarında, bitişik eğik el yazısı çalışmaları haftada bir ders saati ile sınırlı olup, sadece “güzel yazı defterleri”nde yer alıyordu. Öğrencilerin diğer ders defterlerinde bu yazı şekline rastlamak mümkün değildi... Öğrencilerin bu yazı türünü yaşamlarının her alanında kullanması sanki yasaklı gibiydi.. Hâl böyle olunca da, ”bitişik eğik el yazısı” kullanma beceri ve alışkanlığını Atatürk’ten sonraki kuşaklar ne yazık ki öğrenemedi...

3) Yeni Yazı Programında ”Tüme varım metodu” doğru olarak uygulamaya giriyor, “Tümden Gelim Metodunun “ yanlışlığı geç de olsa fark ediliyor... Yazıdaki bu uygulama hatalarının sorumluları, elbette başta “Program  yapımcılar”... Sonra da uygulayıcılar...

4) Yeni Yazı Programında; bitişik eğik el yazısı harflerinden (  ), (  ) nin kaldırıldığını görüyoruz. Kaldırılış nedeni açıklanmıyor... Nedenini bulmak özel araştırma gerektiriyor. Bence yine program yapımcılarının eksikliği olsa gerek... Programın yapımında emeği geçen bir öğretmen arkadaşımın söylediğine göre; (  ) harfi düzyazıda cümle içerisinde (  )’ye, (  ) harfi de (  ) ye benzeyip okumada karışıklığa yol açtığı için kaldırılmış. Oysa “bitişik eğik el yazısı”nda sözcük sona ermeden kalemin satırdan kalkmaması gerekir. (   ) harfinin yazışı buna uymuyor. Atatürk’ün “Harf Devrimi”ni yaptığı dönemde kara tahtanın başında göstermiş olduğu (  ) harfinin şekli (   ) olup (  ) ye benzememektedir. Bu  harflerin kaldırılması bence yerinde olmayan bir tercih..

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA ÖNERİLER:

1) Yazı Programında (2482 sayılı T. Dergisi’nde yayımlanan) bitişik eğik el yazısının önemi daha iyi vurgulanmalı, niçin bitişik eğik el yazısı yazmak gerektiği yönünde öğretmen ve öğrenciler bilinçlendirilmelidir.

2) Tüm Avrupa ülkelerinde olduğu gibi bizde de “bitişik eğik el yazısına” ilköğretim okullarının birinci sınıfında başlanmalı, öğrenciye verilen cümle fişleri bitişik eğik olarak hazırlanmalı, Yazı Programında bu doğrultuda değişiklik yapılmalı.

3) İlköğretim okullarında tüm ders kitapları Avrupa ülkelerinde olduğu gibi bitişik eğik el yazısı ile basılmalıdır.

4) Ana sınıfı, ana okulu, okul öncesi eğitimi dahil; öğrencilere kalemi dik tutma yasaklanmalı, kalemin yazılacak satıra 70 C eğik gelecek şekilde  (solak yazan öğrenciler için sola eğik yazma önerilebilir) tutturulması öğretilmelidir. Çizgi çizme, resim yapma, parmak kaslarını geliştirici egzersizlerde dik çizgi çalışmalarından kaçınılmalıdır.

5) Programda, kaldırılış gerekçeleri açıklanmamış olan bazı harflerin (   ,   , ... ) kaldırılış nedeni belirtilmeli. Yıllarca kullanımda olan bu harflerin kullanılması serbest bırakılmalı, önemli olan okunaklı bitişik eğik işlek bir el yazısı yazma becerisi kazandırılmalıdır.

6) Yurt genelinde tüm ilköğretim okullarında uygulamada birliği sağlama açısından; İstiklal Marşı’nın, Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’nin, ünite köşelerinde, okul duvar gazeteleri ve panolara asılan basılı her türlü levhaların, afişlerin, atasözü ve özdeyişlerin bitişik yazı olması hususunda okul eğitim yöneticileri, öğretmenler ve öğrenciler bilgilendirilmelidir.

SONUÇ:

Bazı eksiklikler olsa da yeni “Yazı Programı” eskisine oranla üstün özellikler taşıyor... Bu programla “yeni kuşağa” ilköğretim okullarında “bitişik eğik el yazısı” yazma beceri ve alışkanlığını verebiliriz... Yeter ki biraz çaba gösterelim. “Şimdiki çocuklar harika! “Verileni çabuk kavrayıp hemen uyguluyorlar... İnanıyorum ki öğretmenlerimiz de görünümü ve yazımı ile estetik özellik taşıyan bu güzel yazı alışkanlığını öğrencilerine kazandırmaktan haz duyacaklardır. Yine inanıyorum ki bu estetik yazı yazma beceri ve alışkanlığı giderek öğrencilerimizde ”kitap okuma zevk ve alışkanlığı”nı edinme duygusunu da körükleyecektir.”.. Başarı dileklerimle...

Kaynak : Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi,    ŞUBAT 2002  -  SAYI : 24

 


 www.ogretmeninsesi.com